Televisie is al tientallen jaren een vast onderdeel van ons dagelijks leven. Wat begon als een klein zwart-witscherm in de hoek van de woonkamer, is uitgegroeid tot een enorm breed aanbod van series, films, nieuws en sport. Bijna elk huishouden in België en Nederland heeft een toestel staan. Toch verandert de manier waarop mensen kijken steeds sneller. Waar vroeger iedereen tegelijk naar hetzelfde programma keek, bepaalt de kijker vandaag zelf wat, wanneer en hoe hij iets bekijkt.
De geschiedenis van het kijkscherm
De eerste televisie-uitzendingen in België dateren van de jaren vijftig van de vorige eeuw. De BRT, later omgedoopt tot VRT, was de eerste publieke omroep die regelmatig programma’s uitzond. In het begin was het aanbod beperkt en keken mensen massaal naar dezelfde shows. Een programma als Schipper naast Mathilde of Wittekerke trok miljoenen kijkers tegelijk. Dat gevoel van samen kijken, ook wel gedeelde kijkervaring genoemd, was jarenlang een typisch kenmerk van de Vlaamse tv-cultuur. In de jaren negentig kwamen daar commerciële zenders bij, zoals VTM, en werd het aanbod al een stuk groter. Sindsdien groeide het aantal kanalen gestaag.
Streaming verandert het kijkgedrag
Sinds de komst van streamingdiensten zoals Netflix, Disney+ en Streamz is het kijkgedrag sterk veranderd. Mensen hoeven niet meer te wachten tot een vaste uitzendtijd. Ze openen een app, kiezen een serie en kijken meerdere afleveringen achter elkaar. Dat heet binge-watching, en het is inmiddels een bekend fenomeen. Onderzoek laat zien dat jongeren tussen de 16 en 30 jaar steeds minder live tv kijken en steeds meer via een scherm of tablet streamen. Toch verdwijnt de klassieke tv-zender niet zomaar. Sportwedstrijden, grote talentenshows en het nieuws trekken nog altijd veel kijkers die op hetzelfde moment willen meekijken en meemaken.
Het toestel zelf: van buis naar flatscreen
Niet alleen het aanbod veranderde, ook het toestel zelf ging door een grote ontwikkeling. De oude beeldbuis, die enorm zwaar en diep was, maakte plaats voor dunne flatscreens. Tegenwoordig zijn OLED en QLED schermen populair, met een scherp beeld en felle kleuren. Een smart tv heeft een internetverbinding en geeft toegang tot allerlei apps, net zoals een smartphone dat doet. Schermdiagonalen van 55 inch of groter zijn geen uitzondering meer in de doorsnee woonkamer. Fabrikanten als Samsung, LG en Sony blijven werken aan betere beeldkwaliteit en geluid. Wie een nieuw toestel koopt, let tegenwoordig ook op energieverbruik, want grote schermen kunnen behoorlijk wat stroom gebruiken.
Televisie en maatschappij: meer dan vermaak
Een tv-toestel doet meer dan mensen vermaken. Het speelt ook een rol in hoe mensen nieuws consumeren, meningen vormen en met elkaar praten. Programma’s over gezondheid, politiek of samenleving bereiken een groot publiek. Denk aan de impact van een goed gedocumenteerde reportage of een debat voor verkiezingen. Radio en televisie gaan in België vaak hand in hand. Presentatoren als Dorianne Aussems werken zowel voor de radio als voor tv-producties, wat laat zien hoe media steeds meer door elkaar lopen. Tegelijk groeit ook de kritiek: reclame, algoritmes van streamingdiensten en eenzijdige berichtgeving zetten mensen aan het denken over wat ze eigenlijk binnenkrijgen via hun scherm. Mediavaardigheid, het kritisch omgaan met wat je ziet, wordt steeds belangrijker.
Veelgestelde vragen
Hoeveel uur televisie kijkt de gemiddelde Belg per dag?
De gemiddelde Belg kijkt ongeveer drie uur per dag naar een tv-scherm. Dat cijfer daalt licht bij jongeren, maar stijgt bij mensen ouder dan 55 jaar. Zij kijken gemiddeld zelfs meer dan vier uur per dag.
Wat is het verschil tussen een smart tv en een gewone tv?
Een smart tv heeft een ingebouwde internetverbinding en biedt toegang tot apps zoals Netflix of YouTube. Een gewone tv toont alleen wat via een antenne, kabel of satelliet binnenkomt, zonder extra internetfuncties.
Heeft een grote tv meer stroom nodig dan een kleine?
Een groter scherm verbruikt over het algemeen meer energie dan een kleiner scherm. Moderne toestellen zijn zuiniger dan oudere modellen, maar een tv van 75 inch verbruikt duidelijk meer dan een van 43 inch. Het energielabel op de verpakking geeft een goed beeld van het verbruik.
Kun je live tv kijken via een streamingdienst?
Ja, steeds meer streamingdiensten bieden ook live tv aan. In België kun je via diensten zoals Streamz of Proximus Pickx live naar zenders kijken, naast het bekijken van series en films op elk gewenst moment.
