Voor een espresso gebruik je gemiddeld 7 tot 9 gram gemalen koffie voor een enkele shot, en 14 tot 18 gram voor een dubbele. De meeste barista’s en thuisgebruikers werken tegenwoordig met een dubbele portafilter en mikken op 18 gram als standaard dosis. Dat geeft een volle, krachtige espresso met een goede balans tussen smaak en body.
De hoeveelheid gram koffie voor een espresso is niet willekeurig. Het hangt samen met de capaciteit van je portafilter, de maalgraad en de hoeveelheid water die je doorheen perst. Zit je te laag in gewicht, dan smaakt de espresso dun en zuur. Zit je te hoog, dan kan hij bitter en onoverzichtelijk van smaak worden.
Enkele of dubbele espresso: hoeveel gram koffie?
Een enkele espresso (ook wel “single shot”) vraagt om 7 tot 9 gram koffie. In de praktijk zie je dit bijna alleen nog in traditionele Italiaanse espressobars. De meeste moderne espressomachines, zeker voor thuisgebruik, zijn uitgerust met een dubbele portafilter. Daarvoor gebruik je 14 tot 18 gram.
Simon Levelt raadt aan om met ongeveer 18 gram te werken als startpunt. Dat is inmiddels de meest gangbare dosis voor een dubbele espresso en past goed bij de meeste bonen en maalgraden die je in de winkel koopt. Wil je een iets lichtere smaak, probeer dan eens 16 gram. Wil je meer intensiteit, ga richting 18 of 19 gram.
De verhouding tussen koffie en water
Naast het gewicht van de koffie is de verhouding tot het water belangrijk. De meest gebruikte brouweratio voor espresso is 1:2. Dat betekent: 18 gram koffie levert 36 gram espresso in de kop. Dit noem je de “yield” of opbrengst. Bij een yield van 1:2 spreek je van een klassieke espresso. Een langere ratio (1:2,5 of 1:3) geeft een lichtere, meer vloeistofrijke espresso, zoals een lungo.
| Type espresso | Gram koffie | Yield (in de kop) |
|---|---|---|
| Enkele shot | 7 tot 9 gram | 14 tot 18 gram |
| Dubbele shot | 14 tot 18 gram | 28 tot 36 gram |
| Ristretto (dubbel) | 14 tot 18 gram | 18 tot 24 gram |
Doorlooptijd als controlemiddel
Het gewicht van de koffie werkt samen met de doorlooptijd. Gebruik je 18 gram koffie op de juiste maalgraad, dan zou de espresso in 20 tot 40 seconden door de portafilter moeten lopen. Gaat het sneller dan 20 seconden, dan is je maling te grof of gebruik je te weinig koffie. Duurt het langer dan 40 seconden, dan is de maling te fijn of de dosis te hoog.
Pas je koffiegewicht en maalgraad altijd samen aan, nooit alleen één van de twee. Als je van 16 naar 18 gram gaat zonder de maalgraad bij te stellen, verandert de doorlooptijd en daarmee de smaak. Zo hou je controle over het eindresultaat.
Praktisch afwegen: grammen tellen loont
Veel mensen schatten de hoeveelheid koffie op gevoel, maar een klein keukenweegschaal maakt direct verschil. Zelfs een afwijking van 1 tot 2 gram is merkbaar in de smaak, zeker bij een dunne portafilter of fijn gemalen bonen. Een digitaal weegschaal op 0,1 gram nauwkeurig kost weinig en is het snelst terugverdiend in koffiekwaliteit.
Heb je een espressomachine met vaste dosering (een automatische of semi-automatische molen ingebouwd), controleer dan af en toe of die dosering klopt. Molen-instellingen slijten of verschuiven in de loop van de tijd, waardoor je ongemerkt minder of meer koffie maakt dan je denkt.
De gouden lijn: begin met 18 gram voor een dubbele espresso, meet je doorlooptijd, proef het resultaat en pas van daaruit aan. Dat stapje bij beetje bijstellen is hoe je uiteindelijk de espresso maakt die bij jouw bonen en machine past.
